ProblemNiepotrzebny niepokój wokół maszyn już działających
Wraz ze zbliżającą się datą 20 stycznia 2027 roku coraz więcej firm zarządzających parkiem maszynowym zaczyna się zastanawiać, czy będą musiały wycofać z eksploatacji lub ponownie certyfikować maszyny, które od lat legalnie działają w ich zakładach. Część z nich, w obawie przed karami, rozważa kosztowne działania — przegląd całej dokumentacji technicznej albo nawet wstrzymanie użytkowania starszych maszyn "na wszelki wypadek".
Jednocześnie druga grupa firm popełnia odwrotny błąd: zakłada, że skoro maszyna była zgodna z dyrektywą w momencie zakupu, to temat nowego rozporządzenia jej w ogóle nie dotyczy — nawet jeśli w międzyczasie planują poważną modernizację tej maszyny.
RyzykoDwa przeciwne błędy — i oba kosztują
Żadne z tych podejść nie jest właściwe, a każde niesie inny rodzaj ryzyka:
Niepotrzebny nadmiar ostrożności
Wycofywanie z eksploatacji lub kosztowna rewalidacja maszyn, które zostały legalnie wprowadzone do obrotu przed 20 stycznia 2027 roku — to zbędny wydatek, bo przepisy nie działają wstecz.
Fałszywe poczucie bezpieczeństwa
Założenie, że stara maszyna jest "bezpieczna prawnie" na zawsze — nawet po istotnej modyfikacji, która w świetle przepisów może być traktowana jak ponowne wprowadzenie do obrotu.
Ten drugi błąd jest szczególnie kosztowny, bo ujawnia się zwykle dopiero podczas kontroli nadzoru rynku — już po fakcie, gdy modyfikacja została wykonana bez nowej oceny zgodności.
RozwiązanieZasada braku działania wstecz — i jeden wyjątek
Zgodnie z ogólną zasadą prawa unijnego, nowe rozporządzenie (UE) 2023/1230 nie działa wstecz. Maszyna, która została legalnie wprowadzona do obrotu lub oddana do użytku zgodnie z dyrektywą 2006/42/WE przed 20 stycznia 2027 roku, może być nadal legalnie użytkowana — bez konieczności wycofania, ponownej oceny zgodności czy aktualizacji deklaracji zgodności.
Wyjątek pojawia się wtedy, gdy maszyna przechodzi istotną modyfikację — zmianę wpływającą na jej bezpieczeństwo, przeznaczenie lub sposób pracy w stopniu na tyle znaczącym, że w świetle przepisów jest to traktowane jak wprowadzenie nowego wyrobu do obrotu. W takiej sytuacji to firma wykonująca modyfikację przejmuje obowiązki producenta i musi ocenić zgodność maszyny już według nowego rozporządzenia.
- 1
Rutynowy serwis, wymiana zużytych części na oryginalne odpowiedniki — nie jest istotną modyfikacją, maszyna pozostaje objęta pierwotną deklaracją zgodności.
- 2
Aktualizacja oprogramowania sterującego zmieniająca funkcje bezpieczeństwa — może stanowić istotną modyfikację wymagającą nowej oceny zgodności.
- 3
Zmiana przeznaczenia maszyny (np. z linii testowej na produkcyjną, inny rodzaj obrabianego materiału) — zwykle wymaga ponownej analizy ryzyka.
- 4
Dodanie nowego podzespołu zmieniającego sposób działania maszyny (np. integracja z systemem AI sterującym ruchem) — z dużym prawdopodobieństwem uruchamia obowiązki jak dla nowej maszyny.
W praktyce oznacza to, że nie trzeba wszczynać przeglądu całego parku maszynowego "na zapas" — wystarczy mieć jasną procedurę oceny każdej planowanej modyfikacji pod kątem tego, czy kwalifikuje się ona jako istotna w rozumieniu nowych przepisów.
Pytanie kontrolne: czy w Twojej firmie istnieje procedura, która przed każdą większą modyfikacją maszyny sprawdza, czy nie kwalifikuje się ona jako "istotna" w rozumieniu przepisów o maszynach?
Szkolenie
W szkoleniu online "Maszyny 2027" pokazujemy, jak rozpoznać istotną modyfikację maszyny i krok po kroku ocenić, kiedy modernizacja parku maszynowego uruchamia obowiązki wynikające z rozporządzenia (UE) 2023/1230.
Zobacz program szkolenia →