BAZA WIEDZY / KOMPATYBILNOŚĆ ELEKTROMAGNETYCZNA

Czy badania EMC są obowiązkowe przed oznakowaniem CE?

1. Co nakazuje dyrektywa EMC 2014/30/UE?

Załącznik I do dyrektywy wymaga, aby wyposażenie było zaprojektowane i wyprodukowane tak, by jego zaburzenia elektromagnetyczne nie przekraczały poziomu utrudniającego poprawne działanie innych urządzeń oraz by miało odpowiednią odporność na przewidywane zaburzenia. To wymagania dotyczące właściwości wyrobu, a nie nakaz konkretnego rodzaju badania.

Zgodnie z załącznikiem II (moduł A) producent przeprowadza ocenę kompatybilności elektromagnetycznej aparatury, uwzględnia istotne zjawiska oraz normalne warunki pracy. Dla urządzenia o wielu konfiguracjach musi ocenić reprezentatywne konfiguracje przewidzianego zastosowania.

2. Czy potrzebny jest raport z akredytowanego laboratorium?

Sama dyrektywa nie wymaga ogólnie, aby badania EMC wszystkich wyrobów były wykonane przez akredytowane lub zewnętrzne laboratorium. Za zgodność odpowiada producent. W procedurze wewnętrznej kontroli produkcji (moduł A) może on sam przeprowadzić ocenę i sporządzić deklarację zgodności UE.

Nie należy z tego wyciągać wniosku, że każdy wyrób można uznać za zgodny bez pomiarów. Jeśli bez badań nie da się uzyskać dostatecznych dowodów dla istotnych zjawisk elektromagnetycznych i konfiguracji wyrobu, wykonanie badań jest racjonalnym, a niekiedy w praktyce niezbędnym krokiem.

3. Kiedy badania EMC są szczególnie uzasadnione?

• Urządzenie zawiera zasilacz impulsowy, falownik, przetwornicę lub układy szybkiego przełączania.
• Produkt posiada długie przewody, interfejsy komunikacyjne lub kilka wariantów konfiguracji.
• Występują istotne wymagania dotyczące odporności na ESD, EFT, przepięcia lub pola elektromagnetyczne.
• Zmiana projektu mogła wpływać na emisję, ekranowanie, uziemienie lub odporność.
• Brakuje wiarygodnych dowodów zgodności całego urządzenia, mimo posiadania dokumentacji komponentów.

Przykłady mają charakter praktycznych przesłanek do zaplanowania badań, a nie prawnej listy wyrobów obowiązkowo badanych przez laboratorium.

4. Czy deklaracje CE poszczególnych komponentów wystarczą?

Nie automatycznie. Deklaracja zgodności zasilacza, modułu sterującego czy innego podzespołu może być wartościową częścią dokumentacji, lecz zachowanie kompatybilności elektromagnetycznej zależy także od integracji, prowadzenia kabli, obudowy, sposobu zasilania i zamierzonego zastosowania gotowego wyrobu. Producent końcowego urządzenia powinien ocenić jego wymagania i zgromadzić odpowiednie dowody.

5. Czy stosowanie norm zharmonizowanych jest obowiązkowe?

Stosowanie norm zharmonizowanych co do zasady jest dobrowolne, lecz ich właściwe zastosowanie, w zakresie objętym opublikowanym odniesieniem, zapewnia domniemanie zgodności z odpowiednimi wymaganiami zasadniczymi. Producent może zastosować inne rozwiązania, ale musi wykazać, że spełniają one wymagania dyrektywy.

Wybierając normę, należy sprawdzić jej zakres, wersję i odniesienie opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE. Samo wpisanie numeru normy do deklaracji nie zastępuje wykazania zgodności.

6. Jak wygląda dokumentacja techniczna EMC?

Załącznik II pkt 3 dyrektywy wskazuje, że dokumentacja techniczna powinna umożliwiać ocenę zgodności i obejmować odpowiednią analizę oraz ocenę ryzyka. W stosownych przypadkach uwzględnia opis urządzenia, rysunki, schematy, zastosowane normy i rozwiązania, wyniki obliczeń i przeprowadzonych sprawdzeń oraz raporty z badań.

7. A co z jednostką notyfikowaną?

Dyrektywa 2014/30/UE przewiduje dla aparatury zarówno wewnętrzną kontrolę produkcji (załącznik II), jak i procedurę badania typu UE z następczą zgodnością z typem opartą na wewnętrznej kontroli produkcji (załącznik III). Udział jednostki notyfikowanej nie jest automatycznie wymagany w każdym procesie oceny EMC. Nie należy też utożsamiać jednostki notyfikowanej z laboratorium wykonującym pomiary.

8. Praktyczny schemat decyzji producenta

1. Potwierdź, że dyrektywa EMC dotyczy urządzenia, a także sprawdź inne właściwe przepisy.
2. Zidentyfikuj istotne zjawiska elektromagnetyczne, środowisko pracy i konfiguracje reprezentatywne.
3. Wybierz właściwe normy lub inne specyfikacje i określ, jakie dowody są potrzebne.
4. Oceń dostępne dane projektowe, raporty komponentów i wyniki wcześniejszych sprawdzeń; ustal luki dowodowe.
5. Zaplanuj i przeprowadź dodatkowe badania, jeżeli są potrzebne, aby wykazać zgodność.
6. Sporządź dokumentację techniczną, deklarację zgodności UE i zastosuj CE dopiero po wykazaniu spełnienia właściwych wymagań.

9. Najczęstsze błędy

• „Mam CE na zasilaczu, więc całe urządzenie jest zgodne z EMC”.
• „Brak nakazu badań zewnętrznych oznacza, że nie potrzebuję żadnych dowodów”.
• „Wystarczy jedna konfiguracja, choć pozostałe mogą zachowywać się inaczej”.
• „Wybraliśmy normę zharmonizowaną, więc nie musimy analizować jej zakresu”.
• „Certyfikat jednostki notyfikowanej jest zawsze obowiązkowy”.

Podsumowanie

Obowiązkiem producenta jest rzetelna ocena EMC i wykazanie zgodności. Zewnętrzne, akredytowane badania nie są bezwzględnym wymogiem dyrektywy dla każdej aparatury, ale w wielu projektach są najskuteczniejszym sposobem zgromadzenia wiarygodnych dowodów. O zakresie badań powinny decydować właściwości i ryzyka konkretnego produktu, a nie uniwersalna reguła.